strona główna wielcy matematycy matematyczne origami łamigłówki linki

Niels Henrik Abel

Niels Henrik Abel

Matematyk norweski - ur. 5 sierpnia 1802 w Findö koło Stavanger, zm. 6 kwietnia 1829 w Frolandsvark pod Arendal. Pochodził z biednej rodziny. Uczył się w szkole katedralnej w Christianii (obecnie Oslo), gdzie od najmłodszych lat wykazywał wielkie zdolności matematyczne. W wieku 15 lat pod kierunkiem swego nauczyciela Bernta Holmboe'a Abel zaczął studiować matematykę wyższą, czytając dzieła Eulera, Lagrange'a i Laplace'a. W wieku lat 16 udało mu się udowodnić wzór dwumianowy dla dowolnego wykładnika rzeczywistego. Po śmierci ojca, w 1820, musiałby przerwać naukę w szkole i zająć się zarobkowaniem na utrzymanie matki i rodzeństwa - na szczęście Holmboe pomógł mu uzyskać stypendium i rok później Abel mógł podjąć studia wyższe na Uniwersytecie w Christianii, który ukończył w 1822. W latach 1825-1827 przebywał na koszt państwa w Berlinie i Paryżu. Od 1827 docent uniwersytetu w Chrystianii.

Jeszcze w szkole Abel podjął badania nad rozwiązaniem równań piątego stopnia przez pierwiastniki, następnie zainteresował się równaniami całkowymi i całkami eliptycznymi, które doprowadziły go do funkcji eliptycznych. W 1824 podjął na nowo badania nad rozwiązalnością równań algebraiczych stopnia 5 i przy pomocy stworzonej niezależnie od Galois teorii grup udało mu się udowodnić, że w ogólnym przypadku równanie takie nie daje się rozwiązać przez pierwiastniki. Inne jego prace dotyczyły zbieżności szeregów liczbowych i potęgowych. W 1829 Uniwersytet Berliński, w uznaniu jego zasług zaproponował mu objęcie katedry matematyki. Niestety, kilka dni po otrzymaniu tej wiadomości, Abel zmarł na gruźlicę, której nabawił się wskutek złych warunków życia w dzieciństwie i młodości.

W 2001 r. rząd Norwegii zdecydował o ustanowieniu Nagrody Abela, która jest przyznawana za najwybitniejsze osiągnięcia w dziedzinie matematyki.

Archimedes

William George Horner

Horner

Brytyjski matematyki - ur. 1786 w Bristolu, zm. 22 września 1837 r. w Bath. W wieku 14 lat był nauczycielem w szkole w Bristolu, następnie założył własną szkołę w Bath. Jego wkład do matematyki jest niewielki, znany jest przede wszystkim z podanego przez siebie schematu pozwalającego łatwo obliczać wartość wielomianu

Horner znany jest w historii filmu jako wynalazca maszyny ożywiającej nieruchomy obraz jeszcze przed wynalezieniem kinematografu. W XIX wieku wymyślono cały szereg urządzeń, które wykorzystywały ograniczenia ludzkiego oka. W roku 1834 Horner zaprezentował jedną z takich maszyn - Zootrop, która szybko stała się popularna jako efektowana zabawka optyczna. Zasada działania zootropu jest dosyć prosta. Wewnątrz cylindra umieszcza się sekwencję obrazów składających się na krótki film. Każdy obraz ustawiony jest naprzeciwko pionowej szczeliny wyciętej na ścianie cylindra. Szczelin jest tyle samo, co obrazów, a sam cylinder jest tak skonstruowany, że daje się obracać. Po wprawieniu maszyny w wirowanie widziane przez szparę obrazy dawały iluzję ruchu.

Zootrop

René Descartes (Kartezjusz)

Kartezjusz

Urodził się we Francji w 1596 r. Wielki filozof, pionier nowoczesnej matematyki, który zajmował się również optyką, chemią, mechaniką, anatomią, embriologią, medycyną, astronomią.

Kartezjusz głosił racjonalistyczne idee o potędze rozumu ludzkiego i z tego względu spotkał się z prześladowaniem ze strony Kościoła katolickiego Dlatego też, chcąc znaleźć odpowiednie warunki umożliwiające mu pracę naukową (a jego zainteresowania filozofią i matematyką datowały się już od wczesnych czasów szkolnych), osiedlił się w 1629 roku w Holandii, gdzie spędził prawie całą resztę swego życia.

W jednym ze swych listów Kartezjusz wyraża w następujący sposób swoje zadowolenie z pobytu w Holandii: "Tu każdy oprócz mnie jest tak zajęty swymi interesami i dochodami, że mógłbym przeżyć całe życie, nie będąc zauważonym przez kogokolwiek... W którym innym kraju można cieszyć się taką wolnością , gdzież można by spać z większym spokojem niż tu, gdzie trucizna, zdrada, oszczerstwo są znacznie mniej znane...".

W Holandii Kartezjusz napisał wszystkie swoje wielkie prace z dziedziny filozofii, matematyki, fizyki, kosmologii i fizjologii.

Swój dorobek w dziedzinie matematyki zebrał w jednym dziele "Geometria" (1637). Przedstawił w nim podstawy geometrii analitycznej i algebry. Po raz pierwszy wprowadził pojęcia: zmiennej, funkcji oraz współrzędnych prostokątnych, które do dzis nazywamy współrzędnymi kartezjańskimi.

John Venn

John Venn

Angielski matematyk, logik i filozof - ur. 4 sierpnia 1834 w Kingston upon Hull (Yorkshire), zm. 4 kwietnia 1923 w Cambridge. Zajmował się również konstruowaniem maszyn. Jego prace przyczyniły się do matematyzacji logiki. Najbardziej znany jako twórca diagramów Venna, czyli schematów służących ilustrowaniu zależnoœci między zbiorami. Zostały one wprowadzone do matematyki w roku 1880.

Diagram Venna

François Viete

François Viete

Urodził się w 1540 roku we Francji. Po ukończeniu studiów został adwokatem, a później pierwszym radcą królewskim. Zainteresowawszy się astronomią, zajął się także trygonometrią i algebrą.

Swoimi pracami dał podstawy ogólnej nauce o równaniach algebraicznych, zyskując tym miano ojca współczesnej algebry, choć równania były znane wcześniej; jako pierwszy wprowadził literowe ozanczenia nie tylko dla wielkości niewiadomych (co niekiedy stosowano wcześniej), ale i dla wielkości danych, czyli dla współczynników. W ten sposób dopiero dzięki niemu otworzyła się możliwość wyrażania własności równań i ich pierwiastów ogólnymi wzorami.

Viete podał ogólne metody rozwiązywania równań drugiegi, trzeciego i czwartego stopnia, ujednolicając tym samym metody podane wcześniej przez Ferro i Ferrariego, oraz wprowadził wzory na sumę i iloczyn pierwiastków równania kwadratowego (wzory Viete'a). François Viete był również twórcą zasady dwoistości.

Wszystkie swoje osiągnięcia Viete zawarł w napisanej w 1591 roku pracy "Isagoge in artem analiticam". Drugie jego dzieło "Effecit ionum geometricarum canonica recensio" jest natomiast podstawą geometrii analitycznej.

Viete wydawał na swój koszt bardzo wiele prac świadczących o jego wielostronnych zainteresowaniach i rozsyłał je do uczelni prawie wszystkich krajów europejskich. Prace te jednak pisane były bardzo trudnym językiem i dlatego nie rozpowszechniły się w takim stopniu, jak na to zasługiwały.

 

Copyright © Ewelina Sieraczkiewicz, Zespół Szkół Elektrycznych, 2014